Fiches didáutiques

Mercuriu

Mercuriu tratáse del planeta más pequeñu del Sistema Solar y el más cercanu a la nuesa estrella, el Sol. La so composición ye rocosa o telúrica, al igual que la Tierra y otros dos planetes, Venus y Marte, siendo un 70 por cientu elementos metálicos y un 30 por cientu silicatos.

Mazos y ferreríes

El trabayu del fierru n’Asturies tien una tradición amplia. La primer idea que pues tener son les grandes siderurxes d’Avilés y Xixón, pero dende sieglos atrás predominaron per tola xeografía ferreríes, siderurxes antigües.

Especial puxu tuvieron les ferreríes hidráuliques, que s’estendiéronse principalmente nos sieglos XVII y XVIII. Tanto éstes como les anteriores, manuales, tienen como elementu común l’emplegu del mazu pa trabayar el fierro, que nel mecanismu movíu pol agua compónse d'una rueda con engrane que fai cutir unos mayos.

Castros d'Asturies

Asturies ye ún de los territorios de cultura castreña. Tolos pueblos prerromanos asitiaos no qu'anguaño ye Asturies, esto ye: galaicos, ástures y cántabros, llevantaron castros de los qu’entovía atopamos exemplos bien conservaos.

Les diferentes tribus qu’habitaben estes tierres, coles sos diferencies, amosaron delles carauterístiques constructives comunes. Tamién coincidíen nos allugamientos escoyíos pa estos asentamientos, zones altes y con una bona visibilidá de la so redolada.

Mines de Texéu

Na sierra L’Aramo atopamos ún de los elementos históricos, naturales y arqueolóxicos más destacaos del país. Trátensen de les mines de Texéu, nel conceyu de Riosa, que s’esplotaron en tiempos prehistóricos.

Ye difícil datar el tiempu exautu nel que’l ser humanu trabayó nes galeríes de Texéu, pero se considera que nel 1.500 a.C. yá hebo actividá nel llugar. Dellos restos humanos y pieces de trabayu, como martillos de piedra, cuchillos de güesu o astes de venáu, etc. atopáronse nel llugar y dan fe de l’actividá.

La caza la ballena n'Asturies

Les ballenes son unos de los animales más maraviyosos del planeta. Viven na mar, pero nun son pexes, son mamíferos como nosotros, y destaquen pol so gran tamañu, llegando a midir hasta más de 20 metros según les especies.

Hai non tantos años yera habitual la so presencia n’agües del Cantábricu y trátabase d’un animal mui preciáu polos pescadores, yá que ofrecía munchos bienes aprovechables pa ellos. De los cetáceos sácabase carne, pero tamién aceite, y dábase utilidá hasta los pelos de les sos barbes o los güesos.

El Nataliegu

La nueche del 24 d’avientu celébrase en tol mundu occidental la viéspera de Navidá o Nuechebona. Son munches les tradiciones venceyaes a esta fecha, dalgunes de nidiu calter asturianu, anque munches se repiten n’otros llugares con pequeños cambios cola mesma esencia, como ye’l casu del nataliegu.

¿Pero por qué festexamos esta fecha? En realidá, anque l’orixe pudiera paecer de primer mano cristianu, el raigañu ta nes tradiciones paganes previes: el solsticiu d’iviernu, que marca’l momentu del añu nel que tornen a crecer los díes.

Monumentos megalíticos n'Asturies

Asturies ye un territoriu ricu en monumentos megalíticos. Éstos correspuenden al Neolíticu mayormente (7.000-3.000 enantes del presente), últimu periodu de la Edá de Piedra, nel que los humanos comenzaron a prauticar l’agricultura y el pastoréu, provocando l’apaición de les primeres sociedaes sedentaries.

El prerrománicu asturianu

Asturies pue presumir de tener un arte únicu del mundu. Trátase del prerrománicu asturianu, un estilu artísticu altomedieval desendolcáu nel periodu del Reinu d’Asturies, en concreto ente los sieglos VIII y X.

Les vacunes

Una vacuna ye un preparáu médicu que se pon a una persona o a un animal pa inmunizalu d’una enfermedá. Al pocu de nacer, a los 2 meses anguaño, recibimos les primeres pa combatir diferentes microorganismos que provoquen les enfermedaes más comunes, anque l’aplicación de les vacunes nun ye obligatoria.

Marte

Marte ye’l cuartu planeta del Sistema Solar, el siguiente a la Tierra según t’alloñes del Sol. Bautizóse col mesmu nome que’l dios de la guerra de la mitoloxía griega pero recibe’l nomatu popular de ‘planeta bermeyu’ pol so color, que vien del óxidu de fierro predominante na so corteza.