Fiches didáutiques

#yofaloasturianu #fálaseasturianu

L’asturianu ye la llingua romance que se fala n’Asturies. Esto ye, trátase d’un idioma procedente del llatín, llingua que llegó al país de mano de los romanos ente l’añu 29 y el 14 a. C.

Ramos na procesión del Cristo del Amparo en Nueva (Llanes), setiembre 2015

Un ritu que se repite na mayoría de les fiestes populares d’Asturies ye’l ramu. Davezu trátase d’un econtu de forma piramidal con panes, decoráu con fueyes, flores y cintes, que ye la ufierta que se fai al santu o a la virxe na procesión del día de la fiesta.

El ramu ye bendecíu y sal na procesión portáu por vecinos del pueblu. Al final de la mesma entamáse una puya, conocida como ‘puya’l ramu’, y les perres que se lleven son dedicaes a financiar la fiesta.

La Ḥoguera

Una de les tradiciones más sorprendentes pal visitante cuando presencia les fiestes tradicionales asturianes ye la ḥoguera, con un especial puxu anguaño nel oriente d’Asturies. Trátase d’un ritual consistente en cortar un árbol y llantalu depués nel prau de la folixa.

Ocle

L’ocle ye una planta talofita, del géneru Gelidium, con clorofila que vive ente l’agua de la mar o de los llagos. Ye, poro, un tipu planta marina, que suel tener un color ente collorao y verde, que ye mui habitual na mariña del Cantábricu, onde tien les sos poblaciones más importantes, anque tamién viven en tola costa Atlántica y el Mediterraneu occidental.

Fútbol asturianu

El fútbol ye’l deporte más popular del mundu, con millones de prauticantes y d’aficionaos en tolos rincones del planeta. Trátase d’un prautica que foi evolucionando dende otres disciplines n’Inglaterra, como’l rugbi, y que tuvo’l so desendolcu mientres el sieglu XIX, considerándose l’añu de la so creación’l 1863, cuando aconceyó per primer vegada The Football Association, la federación inglesa, entovía activa.

El CERN y el GCH

Conocíu como CERN poles sos sigles orixinales en francés (Conseil Européen pour la Recherche Nucléaire), qu’anguaño lleva’l nome d’Organización Europea pa la Investigación Nuclear, fundóse nel 1954 y trátase del mayor llaboratoriu del mundu d’investigación en física de partícules del mundu. Ta asitiáu en Suiza y acueye’l Gran Colisionador de Hadrones (GCH), una instalación baxo tierra en forma d’aniellu de 27 quilómetros de llargor que ye ún de los mayores avances científicos del home.

La conquista del espaciu

L’Universu foi siempre ún misteriu pa la humanidá y el so estudiu, la dedicación de miles de científicos dende los inicios de los tiempos. La so conquista o esploración ocupó la imaxinación d’homes y muyeres y páxines de lliteratura de ciencia ficción d’escritores de la talla de Johannes Kepler o Jules Verne, pero nun pudo facese realidá hasta’l sieglu pasáu gracies a la inversión d’inimixanables cantidaes de perres por parte de les dos potencies mundiales de la época: Estaos Xuníos (EEXX) y la Xunión de Repúbliques Socialistes Soviétiques (XRSS).

Villa romana de Veranes

L’añu 29 a.C. ye cuando se fecha la llegada de los romanos a Asturies. Mientres una década, hasta’l 19 a.C., los ástures defendiéronse de los ataques de les tropes comandaes pol propiu César Augusto énte la dificicultá por conquistar los últimos territorios de la Península Ibérica –Asturies y Cantabria–, anque finalmente cayeron énte’l poder de Roma.

L'horru y la panera

Dos de los símbolos del paisaxe rural asturianu son, ensin dulda, l’horru y la panera. Una simple vuelta peles nueses aldees y alredores de les grandes ciudaes sirve pa decatase de que la so presencia entovía anguaño ye bien numberosa pese a que l’usu col que nacieron estes edificaciones de madera yá ta práuticamente perdíu.

Meteoritos, meteoros y meteoroides

L’espaciu ye ún de los mayores misterios entovía anguaño pal home. La so inmensidá y el fechu de que namái conozamos una pequeña parte del mesmu y de los fenómenos qu’asoceden nél failu, amás d’interesante, too un retu pa la humanidá.