Espaciu y Tiempu de la Llingua Asturiana

Tas en Espaciu y Tiempu > La llingua asturiana > L'asturianu na rede

L'asturianu na rede


Les llingües minoritaries, como ye’l casu del asturianu, tienen que dir ganando terrén día a día nes nueves tecnoloxíes si nun quieren desapaecer y quedar allancaes nel pasáu. Al nun ser llingua oficial y nun cuntar con un sofitu nidiu de les instituciones, la presencia del asturianu na rede depende de les persones qu’a títulu individual faen usu d’él. La sociedá asturiana ye la segunda que más se coneuta a Internet tres la catalana. Asina, qu’ensin una presencia amañosa de la llingua na rede l’idioma taría condergáu al so desaniciu.

 

Rescampla l’esitu de los blogues n’asturianu, con un 15 por cientu de blogues asturianos fechos nel idioma del país; páxines onde se falen de temes de toa triba, dende la llingua a la política, pasando pel deporte o l’humor, inclús con blogues n’asturianu dedicaos a la pornografía. La propia comunidá de blogueros entamó l'añu 2007 la iniciativa 'puntu ast', cola sida de solicita-y al ICAAN, l’organismu encargáu d’asignar los dominios web, un dominiu propiu pa la comunidá llingüística asturiana, a semeyanza del '.cat' algamáu polos catalanes. Sicasí, la iniciativa, a pesiar de llograr en poques selmanes bien de sofitos de delles estayes, lleva tiempu parada.

 

Softastur

 
Ye especialmente reseñable la esistencia de Softastur, una comunidá virtual creada nel 2003 y enfotada en tornar software llibre al asturianu, promoviendo y sofitando'l so usu en tolos ámbitos de la sociedá y que yá tien tornáu a la nuesa llingua l’OppenOffice y Ubuntu, sistemes operativos n’asturianu, qu’amás, permiten l’usu de grafías tan asturianes como la che vaqueira o la h aspirada. Anguaño son cerca de quince les persones que collaboren nos proyeutos diferentes entamaos por Softastur.
 
La importancia de les nueves teunoloxíes pa la normalización social d’una llingua, sobre manera nel casu d’un idioma minoritario como’l nuesu, ye tal que la propia Academia de la Llingua Asturiana (ALLA) espublizó un ‘Cartafueyu Normativu’ tituláu  ‘Terminoloxía d'Internet y d'interfaces pa programes informáticos en llingua asturiana', pa dar respuesta a los usuarios asturfalantes de les nueves tecnoloxíes. Amás, Softastur collabora cola institución académica, xunto col Colexu d’Inxenieros n’Informática del Principáu d’Asturies, nel desendolcu de TermAst, proyeutu d’ellaboración de propuestes terminolóxiques d’aplicación a los nuevos usos de la llingua asturiana. Creáu nel 2009, hasta la fecha presentáronse diez propuestes correspondiente a otros diez campos: ‘Términos básicos d’economía y empresa’ (Guillermo Ovidio Villa Balbona y Fernanda Valdés Rodríguez), ‘Terminoloxía xurídica y alministrativa’ (Nicolás Bartolomé Pérez), ‘Terminoloxía matemática’ (Rubén Fernández Martínez), ‘Terminoloxía médica’ (Xesús González Rato), ‘Terminoloxía postal’ (Xandru Martino Ruz), ‘Terminoloxía fiscal’ (Rubén Fernández Martínez), ‘Terminoloxía educativa’ (Rodrigo Fernández Joglar), ‘Terminoloxía de Teoría de la Lliteratura’ (Ricardo Saavedra), ‘Terminoloxía de turismu’ (Inaciu Galán) y ‘Terminoloxía de meteoroloxía’ (Rubén Fernández Martínez). L’oxetivu d’estos documentos ye proponer un pallabreru que, col tiempu y l’aceptación por parte de los espertos, s’incorpore al Diccionariu de la Llingua Asturiana.
 
Descargues principales qu’ufre Softastur:
 
-Ubuntu: sistema operativu con base GNU/Linux. Trabayu más importante desendolcáu por Softastur
 
-Firefox: restolador web.
 
-Thunderbird: aplicación de corréu electrónicu.
 
-Gnome: entornu d’escritoriu y estructura de desarrollu pa sistemes operativos GNU/Linux, Unix y derivaos.
 
-Libreoffice: suite ofimática.
 
-KDE: entronu d’escritoriu aplicaciones.
 
-Aspell: correutor ortográficu.
 
Otros proyeutos:
 
-Apache Openoffice: suite ofimática.
 
-Xfce: entornu d’escritoriu.
 
-Chromium: restolador web.
 
-VLC: reproductor multimedia
 
-Meego: sistema operativu.
 
-Moblin: proyeutu de códigu abiertu enfocáu al desarrollu de software pa dispositivos móviles.
 
-Freedesktop:
 
-Mandriva: sistema operativu.
 
-Dokeos: entornu d’e-learning aplicación d’alministración de conteníos de cursos y ferramienta de collaboración.
 
-Sunbird: aplicación basada nel calendariu de Mozilla con axenda, llista de tarees y alarmes.
 
-Seamonkey: suite d’Internet.
 
-MediaWiki: software pa wikis libre programaos nel llinguaxe PHP.
 
-phpBB: sistema de foros de baldre.
 
-RoundCube: cliente de corréu electrónicu.
 
-AbiWord: procesador de testos.
 
-7-zip: archivador de ficheros.
 
-PHP-NUke: sistema automatizáu de noticies.
 
-Phorum:
 
-Tux Paint: editor d’imaxes enfocáu a neños y neñes.
 
-TVAdmin:
 

-Poedit: editor llibre, abiertu y multiplataforma de catálogos de Gettex.

-GAG:
 
-Atomix: xuegu.
 
-aMule: programa d’intercambiu P2P.
 
-Gufw: iterfaz gráfica.
 
-Deluge: cliente BitTorrent multiplataforma.
 
-Jisko: sistema de microblogging.
 
-WordPress:
 
-Cheese: aplicación qu’utiliza la Webcams pa facer semeyes y videos.
 
-JClic: entornu pa la creación, realización y evaluación d’actividaes educatives multimedia.
 
-K3b: grabación de CD y DVD.
 
-Kflickr: programa pa xubir semeyes a Flickr.
 
-Built-in iSight Firmware Tools:
 
-SPIP: sistema de xestión de conteníos destináu a la producción de sitios web.
 
-Moodle: aplicación web pa crear comunidaes d’aprendixaze en llinia.
 
-Virtaal: ferramienta de traducción.
 
-Pootle: ferramienta de traducción.
 
-Drupal: marcu de xestión de conteníos n’Internet.
 
-Grub Customizer:
 

-mlmmj: xestor de llistes de corréu.

 

Programes pa móviles:

 

-Diccionariu: aplicación en llinia basada nel Diccionariu de l'Academia de la Llingua Asturiana.

 

-Ayures: ferramienta de lleocalización que recueye la toponimia asturiana.

 

Uiquipedia

 
La Uiquipedia ye una enciclopedia llibre fecha n’andecha ente los propios internautes. Esta ferramienta de consulta qu’acueye a tolos idiomes del mundu, alministrada dende’l 2003 pola Wikimedia Foundation, creóse nel añu 2001, anque nel casu asturianu dio los sos primeros pasos nel añu 2004. Anguaño trátase d’una de les diez web más visitaes.
 
Nos sos 12 primeros meses de vida, la Uiquipedia sumó 3.000 artículos, cifra que foi aumentado añu tres añu hasta llegar a los 19.000 n’ochobre del 2013 con una entrada sobre la ‘Hestoria de la llingua catalana’, obra de Vítor Suárez mientres la I Nit de la Llengua al Món Digital ‘Viquimarató’, entamada en Barcelona por internautes catalanes que trabayen nel crecimientu de la Uiquipedia catalana. Un mes más tarde, a finales de payares del 2013, el númberu d’artículos rexistraos yera 19.229.
 
Evolución de la Uiquipedia:
 
-2005: 3.000 artículos.
 
-2006: 5.000 artículos.
 
-2007: 10.000 artículos.
 
-2008: 11.000 artículos.
 
-2009: 12.000 artículos.
 
-2010: 14.000 artículos.
 
-2011: 15.000 artículos.
 
-2012: 18.000 artículos.
 
-2013: 19.000 artículos.
 
 
Espaciu y Tiempu de la Llingua Asturiana
Araz.net, © 2010. Tolos derechos reservaos.